Сейсенұлы Дәулет

Дәулет Сейсенұлы – Семей-Абай өңірінен шыққан жазушы-журналист, деректі проза авторы, Абай мен Шәкәрім мұрасын насихаттаушы қаламгер. Ол 1949 жылы 28 ақпанда бұрынғы Семей облысы, Абай ауданы, Саржал ауылында дүниеге келген. Саржал – Абай елімен, Шыңғыстау өңірімен рухани байланысы бар мекен. Болашақ қаламгер осы ортада туған жер тарихын, ел ішіндегі шежірені, Абай мен Шәкәрім туралы әңгімелерді естіп өскен.

1966 жылы орта мектепті аяқтап, Алматыдағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетіне оқуға түсті. 1971 жылы оқуын бітіргеннен кейін әскер қатарында азаматтық борышын өтеді. Әскери қызметтен соң журналистика саласына келіп, облыстық «Семей таңы» газетінде, облыстық партия комитетінде, кейін республикалық басылымдарда қызмет атқарды. 1983 жылдан бастап ұзақ жылдар «Егемен Қазақстан» газетінің Семей өңірі бойынша меншікті тілшісі болды.

Дәулет Сейсенұлының журналистік жолы Семей өңірінің қоғамдық өмірімен, Абай елінің мәдени тынысымен, ядролық полигон зардабымен, тарихи жадымен тығыз байланысты. Ол ел ішіндегі мәселелерді, тұлғалар тағдырын, өңірдің әлеуметтік-мәдени дамуын тұрақты жазып отырды. Журналист ретінде дерекке мұқият, сөзге жауапты, кейіпкер тағдырына сергек қарады. Бұл қасиеттер кейін оның деректі кітаптарында да айқын көрінді.

Дәулет Сейсенұлының шығармашылық мұрасында деректі проза мен публицистика басым орын алады. Оның «Жұлдыздар сөнбейді» атты әңгімелер жинағы, «Қазақтың саны қанша», «Семей елі, Семей жері», «Шежірелі Шыңғыстау» сияқты деректі еңбектері Семей өңірінің тарихы мен адамдарына арналған. Бұл кітаптарда автор туған жер шежіресін, елдің демографиялық, мәдени, тарихи мәселелерін журналистік дәлдікпен әрі көркем баяндаумен ұштастырады.

Қаламгердің ерекше еңбек сіңірген бағыты – Абай, Шәкәрім, Қайым Мұхамедханұлы тақырыбы. Шәкәрімнің туғанына 150 жыл толуына орай жарық көрген «Шәкәрім» ғұмырбаяндық кітабы ойшыл ақынның өмірі мен мұрасын көпшілікке түсінікті тілмен танытуға арналды. Бұл еңбек арқылы Дәулет Сейсенұлы Шәкәрім тұлғасын құрғақ дерекпен ғана емес, көркем-публицистикалық баяндаумен жеткізді.

Абайдың 175 жылдық мерейтойы қарсаңында Қайым Мұхамедханұлы туралы «Ер қазақ» атты деректі кітабы жарық көрді. Бұл кітап абайтанушы ғалымның өмірі, күресі, ғылымдағы еңбегі, Абай мектебін зерттеудегі табандылығы туралы маңызды деректерді қамтиды. Осы еңбегі үшін қаламгер Қазақстан Жазушылар одағының Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығына ие болды. Дәулет Сейсенұлы деректі жанрда тұлға тағдырын ұлт руханиятымен байланыстыра көрсетеді.

Дәулет Сейсенұлы Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты, Семей қаласының және Абай ауданының құрметті азаматы ретінде танылған. Ол сондай-ақ Күлтегін, Абай, Шәкәрім, Әуезов медальдерімен марапатталғаны туралы деректер бар. Ел тәуелсіздігінің отыз жылдығында «Құрмет» орденімен марапатталуы оның ұзақ жылғы шығармашылық және қоғамдық еңбегіне берілген жоғары баға болды.

Қаламгердің ерекшелігі – үлкен тарихи тақырыпты қарапайым оқырманға жақын тілмен жеткізуінде. Ол архив дерегін, естелікті, сұхбатты, ел ішіндегі әңгімені, тарихи құжатты бір арнаға тоғыстырып, деректі прозаның оқылымды үлгісін жасады. Оның кітаптары Семей өңірінің әдеби-мәдени шежіресін толықтырып, ұмыт қалуы мүмкін деректерді сақтауға қызмет етеді.

Дәулет Сейсенұлы – журналистика мен деректі әдебиетті ұштастырған қаламгер. Оның шығармалары туған жер тарихын, Абай мен Шәкәрім мұрасын, Қайым Мұхамедханұлының тағдырын, Семей өңірінің рухани келбетін танытады. Ол жазған еңбектер келешек ұрпаққа тарихи жадыны сақтаудың, тұлғаларды ұлықтаудың, туған жерге қызмет етудің өнегесі болып қала береді.