Туғанбаев Қашаф

Қашаф Айтжанұлы Туғанбаев – ақын, жазушы, драматург, қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысына қатысқан қаламгер. Ол 1924 жылы бұрынғы Семей облысы, Абай ауданына қарасты Қайнар ауылында дүниеге келген. Бұл өңір қазақ тарихындағы Абыралы, Қайнар, Шыңғыстау, Семей сияқты рухани-тарихи кеңістіктермен сабақтас. Туған жердің табиғаты, ел ішіндегі ауыз әдебиеті, Абай мұрасына жақын орта Қашаф Туғанбаевтың шығармашылық дүниетанымына ықпал етті.

Қаламгердің жастық шағы ел басына түскен ауыр кезеңмен тұспа-тұс келді. Ол Ұлы Отан соғысына қатысып, майдан өмірін көрді. Соғыс тәжірибесі оның азаматтық болмысына, әдеби тақырып таңдауына, адам тағдырын бағалауына әсер етті. Соғысқа қатысқан қаламгерлердің шығармашылығында ел қорғау, ерлік, адам төзімі, бейбіт өмірдің қадірі сияқты тақырыптардың ерекше орын алуы заңды. Қашаф Туғанбаев та осы буынның өкілі ретінде көркем сөзді өмір шындығымен байланыстыра білді.

Соғыстан кейін ол журналистік және мәдени қызметке белсенді араласты. «Екпінді», «Семей таңы» сияқты облыстық және аудандық газеттерде тілші болып жұмыс істеді. Журналистика оның қаламын ұштап, өмір құбылысына нақты қарауға үйретті. Газет бетінде ел өмірінің күнделікті тынысын жазу, еңбек адамымен кездесіп, ауылдағы өзгерістерді бақылау, өңірдің мәдени-әлеуметтік жағдайын сипаттау оның әдеби шығармаларына да деректілік пен шынайылық дарытты.

Қашаф Туғанбаевтың өлеңдері мен поэмалары республикалық газет-журналдарда жарияланып, оқырманға таныла бастады. Оның «Партбилет» атты өлеңдер жинағы 1958 жылы жарық көрді. Кейін «Ақ бұлақтар» секілді жыр жинақтары шықты. Бұл кітаптарда ақынның туған жерге сағынышы, еңбекке құрметі, азаматтық жауапкершілігі, замандас бейнесін жасауға ұмтылысы көрініс тапты. Оның поэзиясы өмірмен байланысын үзбеген, нақты дәуірдің тынысын сездіретін жырлар қатарында қарастырылады.

Қаламгер драматургия саласында да еңбек етті. Ұжымдастыру тақырыбына арналған «Қызыл Қатран» пьесасы Семей облыстық театры сахнасында қойылған. Бұл шығарма оның қоғамдық тарихты сахналық әрекет арқылы көрсетуге талпынғанын танытады. Драма жанры ақыннан тек тіл шеберлігін ғана емес, характер жасауды, тартыс құруды, сахна заңдылығын білуді талап етеді. Қашаф Туғанбаев осы жанрға бару арқылы Семей өңіріндегі театр мен әдебиеттің байланысына үлес қосты.