Дүйсекеев Рахымбай

Рахымбай Дүйсекеев – XX ғасырдың бірінші жартысында Семей өңіріндегі айтыс дәстүрімен танылған ақын.

Рахымбай Дүйсекеев – Семей өңіріндегі айтыс дәстүрімен байланысты аталатын ақын. Ол туралы деректер көп емес, бірақ есімі Тәңірберген Әміреновпен болған айтыс арқылы сақталған. Кейбір естелік сипатындағы материалдарда Рахымбай халық ақыны, айтыскер ретінде аталады.

1945 жылы 9 наурызда Семейде өткен екі күндік айтыс қазақ театрында ұйымдастырылып, өңір ақындарының үлкен жыр додасына айналғаны айтылады. Сол жолы Тәңірберген Әміренов Жаңасемей ауданы атынан, Рахымбай Дүйсекеев «Ворошилово» колхозы атынан сөз сайысына түскен. Екеуі де айтыстағы жүйріктер қатарында сипатталады.

«Рахымбай мен Тәңірбергеннің айтысы» 1945 жылғы 18 наурызда «Екпінді» газетінде жарияланған. Бұл дерек Рахымбайдың айтысы ауызша ғана айтылып қоймай, баспасөз арқылы да тарағанын көрсетеді. Соғыс аяқталуға жақындаған кезеңдегі мұндай айтыстар халықтың рухын көтеріп, еңбек пен жеңіс тақырыбын жырлауға арналды.

Рахымбай туралы естеліктерде оның тағдырына саяси қуғын-сүргін жылдарының салқыны тигені де айтылады. Мұндай деректерді нақты архивтік құжаттармен толықтыру қажет. Дегенмен бұл мәлімет ақын өмірінің өз дәуіріндегі қоғамдық қиындықтармен сабақтас болғанын аңғартады.

Рахымбай мұрасын толық зерттеу үшін айтыс мәтіндерін, облыстық газеттерді, жергілікті архивтерді және ұрпақтарының естеліктерін қарастыру қажет. Әсіресе 1945 жылғы айтыстың толық мәтіні ақынның тілдік ерекшелігін, образ жасау тәсілін, әлеуметтік ой айту мүмкіндігін анықтауға көмектеседі.

Қорыта айтқанда, Рахымбай Дүйсекеев – Семей өңіріндегі соғыс жылдары мен одан кейінгі айтыс дәстүрінің өкілі. Оның есімі халық ақындарының елдік рухты сақтаудағы қызметін, айтыстың қоғамдық ықпалын, өңірлік әдеби мұраның әлі де зерттеуді қажет ететін тұстарын танытады.