Машақов Сәду

Сәду Қалиұлы Машақов – Семей өңірінен шыққан ақын, жазушы, аудармашы, журналист, Ұлы Отан соғысына қатысқан қаламгер. Ол 1906 жылы Семей облысының Жаңасемей ауданына қарасты Воскресеновка ауылы маңында дүниеге келген. Әкесі Қали егіншілікпен айналысқан қарапайым шаруа, анасы Қанипа шағын қолөнер ортасынан шыққан адам болғаны айтылады. Осындай еңбекшіл орта болашақ қаламгердің қарапайым халық өміріне жақын болуына, еңбек адамының мінезін терең тануына ықпал етті.

Сәду Машақов алғашқы сауатын мұсылман мектебінде ашып, кейін Семей қаласындағы орыс мектебінде білім алды. Ол өз білімін мұғалімдер мен газет қызметкерлеріне арналған түрлі курстарда жалғастырып, ерте жастан журналистика мен әдебиетке жақындады. Семей қаласы сол кезеңде қазақ баспасөзі мен мәдениетінің маңызды орталықтарының бірі еді. Сондықтан Машақовтың қалыптасуына қаладағы баспасөз, театр, кітапхана, әдеби үйірме, Абай дәстүрі ерекше әсер етті.

Қаламгер еңбек жолында «Қазақ тілі», «Жаңа ауыл», «Қызыл дала», «Социалистік Шығыс» газеттерінде қызмет істеді. Кейін «Семей таңы» облыстық газетінде бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, редактордың орынбасары болды. Бұл журналистік тәжірибе оның тілін ширатып, нақты өмір дерегіне сүйеніп жазуына, замандастарының тұрмысын, ауыл шаруашылығы мен өндіріс өзгерістерін, қоғам тынысын жедел сезінуіне мүмкіндік берді. Сәду Машақов шығармаларының деректілік сипаты осы баспасөз мектебімен тығыз байланысты.

Сәду Машақовтың туындылары 1926 жылдан бастап жариялана бастады. Оның алғашқы өлеңдер жинағы «Колхоз жыры» 1932 жылы жарық көрді. Кейін «Балға жыры», «Жартас», «Отан үшін», «Кезеңдер», «Жылдар мен жолдар», «Жылдарым менің», «Сапарда», «Ақ көңіл», «Тыныштық» сияқты кітаптары басылды. Бұл жинақтардың атауларының өзі ақын шығармашылығындағы еңбек, заман, ел, сапар, адам көңілі, бейбіт өмір секілді тақырыптардың кең екенін байқатады.

Ақынның поэзиясында кеңестік дәуірдің қоғамдық тынысы, еңбек адамдарының бейнесі, туған жерге сүйіспеншілік, ел қорғау, бейбітшілік, адамгершілік мәселелері мол кездеседі. Ол өз заманының оқиғаларына үн қосып, халықпен бірге тыныстаған қаламгер болды. Соғыс жылдарында майдан тақырыбы, Отанға адалдық, елдің бірлігі, жауынгер рухы оның шығармашылығында ерекше орын алды. Дегенмен оның поэзиясындағы басты құндылық – қарапайым адамның еңбегін қадірлеу, елдік рухты сақтау, өмірге сеніммен қарау.