Оразалы Сұлтан
Сұлтан Шәріпұлы Оразалы – жазушы, драматург, телерадиожурналист, қоғам қайраткері. Ол 1941 жылы 30 сәуірде бұрынғы Семей облысы, қазіргі Абай облысы аумағындағы Аягөз қаласында дүниеге келген. Балалық шағы соғыс жылдарының ауыр кезеңімен тұстасып, отбасы мен ел тағдырындағы қиындықтарды ерте сезінуіне ықпал етті. Бұл өмірлік тәжірибе кейін оның публицистикасында, драматургиясында, телехабарларында адам тағдырына, рухани құндылыққа, мәдени жауапкершілікке ерекше мән беруінен байқалды.
1964 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін үздік аяқтады. Филологиялық білім оған қазақ әдебиеті мен тілін, көркем мәтін табиғатын, ұлттық мәдениет тарихын терең тануға мүмкіндік берді. 1969 жылдан бастап Қазақ радиосы мен телевидениесінде редактор, аға редактор, бас редактор қызметтерін атқарды. Осы кезеңнен бастап Сұлтан Оразалы қазақ телевизиясының әдеби-драмалық бағытын қалыптастырған ұйымдастырушы әрі шығармашылық тұлға ретінде танылды.
Ол Қазақ телевизиясының әдеби-драмалық бағдарламалар бас редакциясын ұйымдастырып, он бес жылдан астам басқарды. Телевидение арқылы әдебиетті, театрды, халық мұрасын, ұлттық өнерді насихаттаудың жаңа үлгісін жасады. «Сұхбат», «Қымызхана», «Кездесу», «Шұғыла», «Айтыс», «Халық қазынасы» сияқты хабарлар көрерменге рухани тәрбие беретін, әдебиет пен өнерді халыққа жақындататын бағдарламаларға айналды. Бұл еңбегі оны қазақ көркем телевизиясының негізін салушылардың бірі ретінде танытты.
Сұлтан Оразалы шығармашылығының басты ерекшелігі – әдебиет пен экран өнерін тоғыстыруы. Ол жүздеген әдеби телесценарий, телепьеса, деректі хабарлар дайындап, қазақ телевизиясында көркем сөздің жаңа мүмкіндігін ашты. Теледраматургияда мәтін, актерлік орындау, режиссура, музыка, көрініс, сұхбат, дерек қатар тоғысады. Сұлтан Оразалы осы күрделі жанрда ұлттық әдебиеттің әсерлі әрі түсінікті үлгісін қалыптастыруға күш салды.
Оның шығармашылық бағыты халық мұрасын, ақын-жыраулар дәстүрін, Абай мен Мұхтар Әуезов әлемін, қазақ театры мен әдебиетін насихаттауға арналды. «Айтыс» сияқты бағдарламалар арқылы ол дәстүрлі өнерді теледидар кеңістігіне шығарды. «Халық қазынасы» тәрізді хабарлар ауыз әдебиеті, ән-күй, шежіре, елдік мұраның құнын түсіндіруге қызмет етті. Осы арқылы Сұлтан Оразалы телевизияны тек ақпарат тарату құралы емес, ұлттық мәдениеттің мектебі ретінде танытты.
Жазушы әрі драматург ретінде ол тарихи және рухани тақырыптарға барды. Оның шығармаларында тұлға мен қоғам, өнер мен уақыт, ұлттық мінез, мәдени сабақтастық мәселелері қозғалады. Сұлтан Оразалы әдебиетті экранға бейімдеуде автор ойын сақтай отырып, көрермен қабылдауына лайық көркемдік шешім табуға ұмтылды. Сондықтан оның телехабарлары мен драмалық туындылары қазақ мәдени кеңістігінде ұзақ сақталған әсер қалдырды.
Сұлтан Оразалы 1980-жылдары Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің мәдениет бөлімінде жауапты қызмет атқарып, кейін «Өнер» баспасын басқарды. Бұл қызметтер де оның ұлттық мәдениетке, әдебиет пен өнерді ұйымдастыруға, кітап шығару ісіне қосқан үлесін көрсетеді. Ол тек жазушы емес, мәдени процесті бағыттаушы, ұйымдастырушы, ұлттық өнерге жанашыр қайраткер болды. Қазақ телевизиясы, баспа ісі, драматургия, публицистика салаларындағы еңбегі бір-бірін толықтырып тұрды. Сұлтан Оразалы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты, Қазақстан Президентінің журналистика саласындағы сыйлығының иегері ретінде белгілі. Бұл марапаттар оның тележурналистика мен әдебиеттегі еңбегіне берілген әділ баға болды. Дегенмен оның басты мұрасы – ұлттық әдебиет пен өнерді экран арқылы халыққа жеткізген шығармашылық мектебі.