Сәрсеке Медеу

Медеу Сапаұлы Сәрсеке – қазақ әдебиетіндегі ғылыми-фантастикалық проза, өндірістік роман, тарихи-ғұмырнамалық зерттеу және драматургия салаларын қатар дамытқан ірі жазушы. Ол 1936 жылы 2 қаңтарда бұрынғы Семей облысы, Абыралы ауданының Қайнар өңірінде дүниеге келген.

Медеу Сәрсеке Қайнар орта мектебін 1953 жылы бітіріп, Қазақ политехникалық институтында білім алды. Техникалық мамандыққа жақын болуы оның әдебиетке өзгеше көзбен келуіне себеп болды. Ол ғылым мен өндіріс әлемін іштен түсінді, инженерлік ойлауды көркем мәтінмен ұштастырды. Институттан кейін журналистикаға келіп, «Лениншіл жас» газетінде жұмысшы жастар бөліміне жетекшілік етті. Кейін Семейге оралып, зауытта инженер болып қызмет атқарды. Осы тәжірибе оның өндіріс тақырыбындағы шығармаларына нақты өмірлік негіз берді.

Медеу Сәрсеке қазақ ғылыми-фантастикалық әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі ретінде аталады. Оның «Ғажайып сәуле», «Көрінбестің көлеңкесі», «Жетінші толқын» сияқты ғылыми-фантастикалық туындылары қазақ прозасына ғылым мен қиялдың жаңа өрісін әкелді. Бұл шығармаларда автор техника жаңалығының адам өміріне әсерін, ғылыми ізденістің этикалық жауапкершілігін, болашаққа сенім мен күмәнді қатар көрсетеді. Сәрсеке фантастиканы тек қызықты оқиға емес, ой қозғайтын интеллектуалдық жанр ретінде дамытты.

Жазушы шығармашылығында өндіріс тақырыбы да ерекше орын алады. Ол Алтайдың кенді өңірін, зауыттар мен инженерлер ортасын, еңбек адамдарының мінезін, өндірістегі адамгершілік таңдауын суреттеді. «Жаңғырық» романы алтын, күміс, мырыш өндіретін кенді аймақтың тіршілік тынысын бейнелейді. Автор өндірісті жай фон ретінде емес, қоғамның даму бағытын, адамның кәсіби мәдениетін, еңбектің жауапкершілігін көрсететін кеңістік ретінде алады.

Медеу Сәрсекенің ең үлкен еңбектерінің бірі – академик Қаныш Сәтбаев туралы жазған ғұмырнамалық шығармалары. Ол саналы ғұмырының көп бөлігін Қаныш тұлғасын зерттеуге арнап, қазақ ғылымының тарихын, Сәтбаевтың ұйымдастырушылық қабілетін, геология саласындағы еңбегін, ұлттық ғылымды қалыптастырудағы рөлін кеңінен танытты. «Планета Сатпаева», «Через тернии» сияқты орыс тіліндегі кітаптары арқылы Қаныш Сәтбаев есімін әлемдік оқырманға танытуға үлес қосты.

Энциклопедия