Әміренов Тәңірберген

Тәңірберген Әміренов (1907–1985) – қазіргі Абай облысы, Абай ауданы, Саржал маңындағы Қарабұжыр өңірінде дүниеге келген айтыскер ақын, халық ақыны, поэма авторы.

Тәңірберген Әміренов – Семей-Абай өңіріндегі айтыс өнерінің көрнекті өкілі. Ол 1907 жылы қазіргі Абай облысы, Абай ауданы, Саржал ауылына жақын Қарабұжыр өңірінде дүниеге келген. Әкесінен ерте айырылған Тәңірберген ауыл молдасынан, кейін ауыл мұғалімінен сауат ашып, халық ауыз әдебиетін жаттап өсті.

Жас ақын домбыраны серік етіп, ертегі, қисса, батырлық жыр, Абай өлеңдері арқылы дүниетанымын қалыптастырды. Оның алғашқы өлеңдері 1930-жылдардың басынан аудандық және облыстық басылымдарда жариялана бастады. Бұл Тәңірбергеннің ауызша өнерден жазба ортаға да жақындай бастағанын көрсетеді.

Ұлы Отан соғысы жылдары Тәңірберген Әміренов Семейдің эстрадалық концерт бюросында қазақ труппасын басқарған. Бұл қызмет ақынның ұйымдастырушылық қабілетін, өнерді ел рухын көтерудің құралы ретінде түсінгенін танытады. Майдан мен тыл тақырыбы оның шығармаларында да көрініс тапты.

Тәңірберген Әміреновтің айтыскер ретінде кең танылуына 1943 жылы Алматыда өткен республикалық ақындар айтысы айрықша әсер етті. Семей ақындары қатарында ол Нұрлыбек Баймұратовпен бірге үлкен додаға қатысып, тапқырлығымен, даусымен, домбыра сүйемелімен, шапшаң жауап беру қабілетімен танылды.

Тәңірберген Маясар Жапақов, Жолдыкей Нұрмағамбетов, Шәкір Әбенов, Қалихан Алтынбаев, Рахымбай Дүйсекеев сияқты ақындармен айтысқан. 1944 жылы Сыбанғали Серікбаевпен, 1945 жылы Рахымбай Дүйсекеевпен, 1957 жылы Қалихан Алтынбаевпен болған айтыстары Семей өңіріндегі айтыс дәстүрінің жалғасын көрсетеді.

Ақынның жазба мұрасы да елеулі. «Жұмбақ тас» (1967), «Қанды қанжар» (1973), «Жол мұраты» (1977), «Өмір өткелдері» (1985) сияқты жинақтары жарық көрді. Оның өлеңдері мен айтыстары «Ақындар айтысы», «Ақындар шықты айтысқа», «Пернедегі термелер», «Айтыс» жинақтарына енді.

Тәңірберген Әміренов мұрасы айтыстың қоғамдық, тәрбиелік, эстетикалық қызметін танытады. Ол халықтың қуанышы мен мұңын, еңбек пен ерлікті, туған жер мен елдік сезімді жырлаған ақын. Оның шығармалары Семей өңіріндегі ауызша және жазба поэзия сабақтастығын дәлелдейді.